Soğuk savaşın etkisini gösterdiği yıllarda Amerika ve Sovyetler Birliği arasında bir uzay yarışı tutuşmuştu. 1957 yılında Sovyetler Birliği Sputnik 1 ve 2 adlı uyduları uzaya fırlattığında, Amerika’nın henüz bir uzay ajansı bile yoktu. Bunun ardından 1958 yılında NASA kuruldu. Dönemin başkanı J.F.Kennedy 1960 yıllarında,bu on yılın sonunda Amerika’nın aya insan göndereceği taahhütünde bulunmuştu. Bunun ardından NASA sıkı çalışmaya başladı. Ve ilk insanlı ay görevi olan Apollo 1 görevini tanıttılar. Apollo 1 için planlanan fırlatma tarihi 21 Şubat 1967 idi.

Apollo 1 Modülü
Apollo 1 Modülü Fotoğraf:NASA

Apollo 1 Ekibi

Apollo 1’in kabin ekibi 3 kişiden oluşuyordu. Bunlar Gus Grissom, Edward White ve Roger Chaffee idi. Gus Grissom uzaya çıkan ikinci Amerikalıydı. Merkür ve Gemini uzay programlarıyla uzaya iki kez giden ilk astronot unvanına sahipti. Edward White uzay yürüyüşü yapan ilk Amerikalı astronottu. Yaklaşık 40 dakika boyunca Gemini 4 uzay aracının dışında bulundu. Roger Chaffee ise içlerinden en genci ve uzaya hiç çıkmamış olandı.

Apollo 1 EKİBİ
ASoldan Sağa astronotlar Gus Grissom, Edward White ve Roger Chaffee Fotoğraf:NASA

Kaza Günü

Takvimler 27 Ocak 1967’yi gösteriyordu. Cape Canaveral uzay üssünde Apollo 1 kapsülü Satürn1B roketinin üzerinde duruyordu. 21 Şubattaki fırlatma için bir test yapılacaktı. Astronotlar Apollo 1 komuta modülüne bindi. Test esnasında roket ve kapsülde herhangi bir yakıt bulunmuyordu. Ama kapsülün içi tamamen saf oksijendi. Tıpkı fırlatma gününde olacağı gibi. Gus Grissom kapsül içerisindeki kablo kalabalığından rahatsız olmuştu ama bunu bildirmesinin herhangi bir faydasının olmayacağının farkındaydı. Testler sürerken kabin ile iletişim bir ara tamamen kesildi. Daha sonra telsizden Gus’ın ” Daha iki üç yapı arasında konuşamıyorsak,aya nasıl gideceğiz? “ dediği duyuldu.

apollo 1 iç modülü
Apollo Modülünün İçerisinden Bir Görüntü Fotoğraf:NASA

Test esnasında Gus’ın koltuğunun altından çıkan bir kıvılcım kabin ekibinde paniğe yol açmıştı. Bu sırada telsizde Edward’ın sesi duyuldu. “Hey!Kokpitte yangın var..!” Ardından bağlantı kesildi. Sonra Chaffee’nin “Fena bir alev var..!” Ve bağırarak “Yanıyoruz…!!!” dediği duyuldu ve modülle bağlantı kesildi. Alevler tüm kapsülü birkaç dakika içerisinde kaplamıştı çünkü kapsülün içi tamamen saf oksijenle doluydu. Yardım için kapsüle koşan insanlar etrafı tamamen kaplayan sis sebebiyle ancak 4-5 dakika sonra modülün kapağını açılabildi. Modül kolay çıkılabilir şekilde tasarlanmamıştı. Bu 4-5 dakika içerisinde astronotların üzerlerindeki kıyafetler yanmıştı. Hatta onları yaşam destek ünitesine bağlayan tüpün de bir kısmı erimişti.

apollo 1 modülü
Yangın sonrasında Apollo 1 Modülü Fotoğraf:NASA

Bu kaza insanlık tarihinde astronotlarının ölümüne yol açan ilk kazaydı. Astronotlara yapılan otopsiler sonucunda astronotlarda 3.dereceden yanıklara rastlandı ve yüksek karbonmonoksit sebebiyle kalp krizi geçirdikleri görüldü.

Modül üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda Whiteın acil durum kapısını açmaya çalıştığı anlaşıldı ama içerideki basınç sebebiyle başaramamıştı.

apollo1 50.yıl sergisi
Açılan sergiden bir bölüm. “Zorlu Yollardan Yıldızlara”

NASA Apollo 1 kazasının 50.yıl dönümünde Kennedy Uzay Merkezinde Apollo/SatürnV merkezinde bir tören düzenledi. Patlamanın olduğu yerin birkaç kilometre ilerisinde içerisinde astronotların eşyalarının da bulunduğu bir sergi açıldı.

Uzay kazaları Apollo 1 ile sınırlı kalmadı ardından Soyuz 1 faciası gerçekleşti.