Bu yazı Yıldızlar yazı dizisinin 6. yazısıdır. Yazı dizisine ulaşmak için buraya tıklayınız.

NOT: Yazı dizisi boyunca görseller üzerine tıklayarak kaynaklarına ulaşabilirsiniz.

Kahverengi cüceleri anlamak için öncelikle yıldız ve gezegen arasındaki farkları anlamamız gerekiyor.

Yıldız ve Gezegen farkı nedir?

En basit şekilde söylemek gerekirse yıldızlar kendi enerjilerini üretirken gezegenler bunu yapamaz.

Yıldızlar anakol evresine girdiğinde hidrojeni füzyona sokacak kadar sıcaklığa ve kütleye sahiptirler. Ama gezegenler hiçbir zaman bu kadar sıcak olamaz. Çünkü gezegenler, yıldızların oluşumu sırasında kalan artıklardan oluşurlar ve kütleleri bir yıldız kadar olamaz.

Kahverengi cüce ile bildiğimiz diğer gök cisimlerinin karşılaştırması Görsel:Planetkid32

Sistemimizin en büyük gezegeni olan Jüpiter bile yıldız olmaktan çok uzaktır. Yıldız olması için Jüpitere 90 kat daha kendi kütlesinden eklememiz gerekir. Peki Jüpiter, Satürn gibi gaz devleriyle yıldızlar arasında herhangi bir gök cismi var mıdır?

Kahverengi Cüceler

Gaz devleri ile yıldızlar arasındaki geçişin kahverengi cüceler olduğu düşünülüyor. Kahverengi cücelerin içerdiği maddeler yeterince sıkışmıştır, fakat kütlesi az olduğu için bu maddeyi daha fazla sıkıştıramaz. Bu sıkışma evresinde birkaç milyon yıl boyunca parlar ve kızıl ötesi ışık yayar ama bu çok uzun sürmez. Çünkü çekirdekte nükleer füzyon başlatacak kadar kütleye sahip değildirler.

L tipi bir kahverengi cüce illüstrasyonu
L tipi bir kahverengi cüce illüstrasyonu Görsel:R. Hurt/NASA

Kahverengi cücenin, Jüpiter’in 13 katından fazla, 90 katından düşük bir kütleye sahip olması gerektiği tahmin edilse de hangi kütleye sahip olan gök cisimleri yıldızdır, hangi kütleye sahip olan kahverengi cücedir henüz tartışılmakta.

L tipi bir kahverengi cüce illüstrasyonu
L tipi bir kahverengi cüce illüstrasyonu Görsel:R. Hurt/NASA

Kahverengi cüceler en soğuk olan M tipi yıldızlardan dahi soğuktur bu sebeple L,T,Y şeklinde harflerle sınıflandırılır. Y tipi yıldızlar en soğuk olan cücedir.

Y tipi bir kahverengi cüce illüstrasyonu Görsel:R. Hurt/NASA

Kahverengi cüceler çekirdeklerinde hidrojen füzyonunu başlatamaması sebebiyle bu gök cisimlerine başarısız yıldızlar da denir.

Haftaya yayımlanacak yazılar: Beyaz Cüce ve Bulutsu(Nebula) Nedir? Nasıl Oluşurlar? ve Nova (Yeni Yıldız)

Seriyi okumaya buradan devam edebilirsin.