Hiç kuyruklu yıldız görmemiş birisi olarak kuyruklu yıldızlar bana hep büyüleyici gelmiştir. İsimlerinin aksine yıldız olmasalar da (çünkü yıldızlar kendi ışıklarını üretirler) çok güzel bir benzetmeyle almışlardır isimlerini. Peki bizim için hayali bile harika olan kuyruklu yıldızların görünmesi geçmiş zamanlarda insanlar tarafından nasıl yorumlanmıştır?

Aslında kuyruklu yıldızların geçmişte pek de hoş karşılandıkları söylenemez. Birer felaket tellalı olarak yorumlanmışlardı. Hatta 1914’te başlayan I. Dünya Savaşı’nın 1910 yılında geçen Halley kuyruklu yıldızının uğursuzluğu olduğuna inanılmıştı. Şimdilerde ise birer felaket habercisi değil yaşamımız için en önemli kaynak olan suyu bize sağladıklarını iddia eden teoriler bulunmakta. Elbette akla gelen ilk soru “Bu kadar fazla su nasıl kuyruklu yıldızlar tarafından getirilmiş olabilir?”. Cevap ise korkutucu çünkü Dünyamız ilk zamanlarında gök cisimleri tarafından çokça topa tutulan bir yerdi. Bu fazla çarpışmaların sonucunda Dünyamız bugünkü sularına kavuştu. Yani şu an içtiğiniz su bir zamanlar evrenin uçlarından Dünyamıza getirilmiş, yaklaşık olarak 4 milyar yaşındaki bir su olabilir.

Kuyruklu Yıldızlar Nasıl Oluşur ? 

Güneş sisteminin oluşum aşamalarında etrafta milyon belki milyarlarca gök cismi savrulmuş biçimde bulunmaktaydı. Çekim gücü fazla olan gök cisimleri diğerlerini kendine çekti ve bu şekilde gezegenler oluşmaya başladı. Elbette bazı gök cisimleri Güneş’e çarparak yandı bazıları ise iki gezegenin çekim alanında bir yörüngede kaldı. Bazıları da Güneş sisteminin dışına itildi. Kuyruklu yıldızlar Güneş sisteminin bu ilk aşamasında bir gök cismi tarafından yok edilememiş kendi yörüngelerinde yıllardır sürüklenen birer savaşçılar olarak görülebilir.

Mcnaught Kuyruklu Yıldızı
Mcnaught Kuyruklu Yıldızı

Kuyruklu yıldızların Oort Bulutu ve Kuiper Kuşağı olmak üzere iki adet doğuş yerleri olduğu düşünülüyor. Kuiper Kuşağı kaynaklı olan kuyruklu yıldızlar kısa periyotlu olarak adlandırılıyor ve yörüngelerini tamamlama süreleri 3 ila 200 yıl arasında değişiklik gösteriyor. Bu kuyruklu yıldızlar Jüpiter’in çekiminden etkilenmişlerdir ve bu nedenle genelde ya Jüpiter’e ya da Güneş’e çarparak yok olurlar. Bu kuyruklu yıldızlara örnekler; Halley (76-77 yıl),Encke (3.3 yıl). Oort Bulutu kaynaklı olanlar ise uzun periyotlu kuyruklu yıldızlardır. Yörüngelerini tamamlama süreleri 200 yıldan fazla sürer. Bu yıldızlara örnek Hale Bopp (4 bin yıl) verilebilir.

Kuyruklu Yıldızların Kısımları

1-Çekirdek

Büyüklüğü çok değişken olan çekirdeğin ağırlığı çok azdır çünkü yapısında buz,kaya,toz,karbonmonoksit,karbondioksit,hidrojen,oksijen gibi birçok uçucu gaz donmuş halde bulunur.

2-Koma

Kuyruklu yıldızın Güneş’e yaklaşmasıyla içindeki donmuş gazların süblimleşerek gaz hale geçmesiyle çekirdeğin etrafını kaplar. Güneş’ten gelen ışınları yansıttığı için parlak bir halde gözükür. Ayrıca Koma kısmının büyük bir kısmı (%90) su ve tozdan oluşmaktadır.

3-Kuyruk

Toz Kuyruğu ve İyon Kuyruğu olmak üzere iki kuyruğa sahiptirler. Toz kuyruğu gözle görebildiğimiz kısım ve genellikle 10 milyon kilometreyi aşan uzunluklarda olmaktadır. İyon kuyruğu ise toz kuyruğa göre çok daha uzun olan,güneş rüzgarları tarafından iyonize edilen gazlarla uzunluğu 100 milyon kilometreleri aşabilen; toz kuyruğa göre daha az görünen plazma kuyruğudur.

Bir kuyruklu yıldızın kısımları
Bir kuyruklu yıldızın kısımları

Kuyruklu Yıldızların Sonları 

Kuyruklu yıldızlar yörüngelerinde ilerlerken bir gezegenin çekim etkisinden dolayı yörüngesini terk edebilir veya bu çekim etkisinden dolayı gezegene çarparak yok olabilir. Eğer bir gezegeninin çekiminden etkilendiyse bu gezegen genelde Jüpiter olur çünkü gezegenlerin toplam ağırlığının %90’dan fazlasını Jüpiter oluşturmakta.

Diğer bir olasılık ise Güneş’e çarpıp yok olabilir.

Elbette bir kuyruklu yıldız şanslı ise herhangi bir şekilde yörüngesinden çıkmaz ve yaklaşık olarak 500 kez Güneş’in önünden geçtikten sonra, Güneş tarafından içindeki buz ve donmuş gazlar süblimleşir ve hayatına artık normal bir asteroid olarak devam eder.

Bazı Ünlü Kuyruklu Yıldızlar

Halley Kuyruklu Yıldızı

Çıplak gözle gözlemlenebilen tek kısa periyota sahip kuyruklu yıldız Halley kuyruklu yıldızıdır. Halley’e ait gözlemler Çinli kaynaklarda M.Ö. 240 yıllarına kadar uzanıyor. 76-77 yıllık periyota sahip olan Halley kuyruklu yıldızı kuyruklu yıldızlar arasında en bilineni. En son 1986 yılında Dünyamızı ziyaret etti ve hesaplamalar bir sonraki gelişinin 2061 yılında olacağını gösteriyor.

Halley kuyruklu yıldızı
Halley kuyruklu yıldızı

1682 yılında Dünyadan geçişi sırasında herkes onun uğursuzluk getirdiğine inanırken içlerinden birisi farklı bir şey düşünüyordu. Bu kişi Edmund Halley (1656-1742). Edmund Halley araştırmaları sonucunda edindiği bilgilerle bu kuyruklu yıldızın 1607 ve 1531 yılında görülen kuyruklu yıldızla aynı olduğunu anladı. Ve Newton’un da yardımıyla bu kuyruklu yıldızın yörüngesini oluşturdu. 1758 yılında tekrardan bu kuyruklu yıldızın görüleceğini söyledi. Bu ana şahit olamasa da dediği doğru çıktı ve bu kuyruklu yıldıza Halley ismi verildi.

Hale-Bopp Kuyruklu Yıldızı 

Hale-Bopp kuyruklu yıldızı 1995 yılında Alan Hale ve Thomas Bopp tarafından keşfedilmiştir. 1996 yılında Dünyadan çıplak gözle görülebilir hale gelmiştir ve 18 ay boyunca görülebilir halde kalmıştır.

Hale Bopp Kuyruklu Yıldızı
Hale Bopp Kuyruklu Yıldızı Fotoğraf:Jerry Lodriguss

İkeya Seki Kuyruklu Yıldızı 

Dünyadan çıplak gözle görülebilen bir diğer kuyruklu yıldız ise İkeya Seki kuyruklu yıldızıdır. Kaoru İkeya ve Tsutomu Seki tarafından keşfedilmiştir.

İkeya Seki
İkeya Seki Kuyruklu Yıldızı Fotoğraf:Kitt Peak

Temmuz 2019 itibariyle bilinen 6.619 adet kuyruklu yıldız bulunmakta. Bir kuyruklu yıldız görmek için ise 41 yıl beklemeliyiz gibi gözüküyor. Eğer 2061 yılında hala Dünyada olursak Halley kuyruklu yıldızını çıplak gözle gözlemleyebiliriz.

“Bir kuyruklu yıldız keşfetmek, ismini gökyüzüne yazdırmaktır.”

Kaoru İkeya
E kuyruklu yıldızlar yıldız değilse yıldızlar nedir? Bu yazıdan öğrenebilirsin.