Hayatı (1473-1543)

Nicolaus Copernicus (Kopernik) 1473 yılında Prusya’nın bir şehri olan Thorn’da varlıklı bir ailenin en küçük çocuğu olarak dünyaya geldi. 10 yaşına geldiğinde babasını kaybetti ve bundan sonra bakımını papaz olan dayısı üstlendi. Dayısı Lucas Watzenrode (1447-1512) Polonya’nın önde gelen bilim insanlarıyla olan bağlantıları sayesinde Kopernik’e eğitim hayatında yardımcı oldu.

Soldaki ev Kopernik’in doğduğu ev.

Kopernik 1491 yılında Krakow Üniversitesi’ne (şu an Jagielloń Üniversitesi) kayıt oldu. Burada astronomi ve matematik adına en parlak çalışmalarını ele aldı. 1496 yılında İtalya’ya Kilise Hukuku okumak için gitti. Oysa daha büyük bir zamanını matematik ve astronomi üzerinde araştırma yapmaya harcıyordu. İtalya’da Domenico Maria Novara da Ferrara adında ünlü bir astronomla tanıştı ve asistanı oldu. İtalya’da geçirdiği 6 yılın ardından, zorunlu sınavlarını geçerek doktorasını aldı ve ülkesine, Prusya’ya, döndü. Dayısının ölümüne kadar (1512), dayısının ekonomik, dini, siyasi ve idari birçok görevini üstlendi. Dayısının vefatından sonra belli bir süre daha buna devam etti. Ve hayatının geri kalanında da ülkesine çokça hizmet etti.

Güneş Merkezlilik 

Kopernik zamanında Batlamyus‘un Dünya Merkezli Evren teorisi kabul görüyordu. Ama bu teori matematiksel hesaplamalar yapılırken işi çok zorlaştırıyor ve her olaya karşı ayrı bir cevap veriliyor, kısacası sorusuna göre cevap uyduruluyordu. Yıllarca destek görmesinin nedeni ise insanın yüceliği sebebiyle yaşadığı gezegen de evrenin merkezi olmalıdır gibi düşünceler ve bu düşüncenin kilise tarafından da desteklenmesidir. Güneş Merkezli Evreni ilk kez Kopernik düşünmemiştir. Kendi zamanında da bunu düşünen astronomlara rastlanmaktadır. Hatta M.Ö. 3. yüzyıllarda Aristarcus ilk defa bu teoriyi ortaya atsa da çevresi tarafından susturulmuştur.

Batlamyus’un Dünya Merkezli Evreni (PTOLEMY)

Kopernik’in tüm gözlemleri ve tüm araştırmaları da bu teoriye ters düşüyordu. Kopernik de Güneş Merkezli Teori üzerine çalıştı ve fark ettiği şey; Güneş Merkezli Teoride matematiksel hesaplamaların daha basit ve daha tutarlı olduğuydu.

Kopernik’in “De revolutionibus orbium coelestium” eserindeki Günmerkezlilik modeli

Burada Kopernik’in amacı herhangi bir şekilde Kilisenin otoritesini sorgulamak değildi. Zaten çocukluğundan beri kiliseyle içli dışlı büyümüştü. Amacı sadece daha basit bir çözüm sunmaktı.

Frombork Katedrali ve önünde Kopernik Heykeli

Eserleri

1514 yılında ilk defa “Commentariolus”u (Bir parçasını okumak için tıklayın) arkadaşlarına sundu. 1532 yılında Commentariolus’un daha gelişmiş hali diyebileceğimiz “De revolutionibus orbium coelestium” (Türkçesi:Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine) eserini temel hatlarıyla tamamladı. Arkadaşları ısrar etse de Kopernik eleştirilmekten korktuğu için yayımlamadı. Devam eden yıllarda teorisi ile ilgili dersler verdi. Bu Roma’nın kulağına gidince, Kopernik şöyle bir mektup aldı ; ”Birkaç yıl önce senin yeterliliğine ilişkin bir kelime bana ulaştı, herkes sürekli konuşuyordu. O sırada sana yüksek saygı duymaya başladım… Öğrendiğime göre sen yalnızca eski astronomların keşiflerini olağanüstü bir şekilde iyi bilmemiş aynı zamanda yeni bir kozmolojiyi formüle dökmüşsün. İddia ettiğine göre dünya hareket ediyor güneş evrenin merkezinde küçük bir yer kaplıyormuş… Bu nedenle büyük bir istekle sana yalvarırım, bilgili efendim, eğer zahmet olmayacaksa, bu keşfinizi evren küresi hakkındaki yazılarınızı tablolar ve bu konuyla alakalı her şeyle birlikte bana gönderdiğiniz mümkün olan en kısa zamanda âlimlere bildirmek isterim.”

“De revolutionibus orbium coelestium” (Türkçesi:Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine)

Bununla birlikte Avrupa’daki bilim insanlarından da birçok destek almasına rağmen Kopernik kitabını yayımlamakta çekimserdi. Arkadaşlarının baskısı üzerine onlara Commentariolus’u vermişti. 1543 yılına gelindiğinde Kopernik beyin kanaması ve felç geçirerek hayatını kaybetti. Ancak bu yılda kitabı yayımlandı ve Kopernik o çok korktuğu eleştirilerden kaçtı.

Frombork’daki Kopernik’e ait kule. Son yıllarını bu kulede gözlem ve çalışmalar yaparak geçirdiği söyleniyor.

Kopernik’in bu yaptığı istemeden de olsa Kilisenin otoritesini sorgulamak oldu ve bu 16. ve 17. yüzyıllardaki bilimsel devrim için bir ön ayak vazifesini gördü. Ve Kopernik’in “De revolutionibus orbium coelestium” kitabıyla Andreas Vesalius’un “De humani corporis fabrica” adlı eseri bilimsel devrimin başlangıcı kabul edildi.

Krakow’daki Kopernik heykeli

Eserlerinin İçerikleri

Kopernik’in Commentariolus’u 7 varsayım üzerine kuruluydu. Bunlar;

  1. Tüm göksel dairelerin ve kürelerin tek bir merkezi yoktur.
  2. Dünya’nın merkezi, evrenin de merkezi değildir, sadece kendi ağırlığının ve ayın yörüngesinin merkezidir.
  3. Tüm küreler hareket ederken güneşi merkez alırlar, bu yüzden güneş evrenin merkezidir.
  4. Dünyanın Güneş’e uzaklığının gök kubbenin yüksekliğine oranı, dünyanın yarıçapının dünyanın güneşe olan uzaklığına oranı kadar küçüktür. Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı, gök kubbenin yüksekliğiyle karşılaştırıldığında fark edilemez.
  5. Gök kubbede görünen hiçbir hareket gök kubbedeki bir hareketten değil, ancak dünyanın hareketinden kaynaklanır. Dünya, etrafındaki ögelerle birlikte kendi sabit kutupları ekseninde günlük bir hareket yapar, bu sırada gök kubbe ve en uzak gökyüzü sabit kalır.
  6. Bize güneşin hareketi gibi görünen aslında Güneş’in değil, dünyanın ve küremizin hareketidir; Dünya da diğer gezegenler gibi güneşin etrafında döner. Yani Dünya’nın birden çok hareketi vardır.
  7. Gezegenlerin görünen geriye doğru ve doğrusal hareketleri kendi hareketlerinden değil, Dünya’nın hareketinden kaynaklanır. Bu nedenle, sadece Dünya’nın hareketi gökyüzündeki açıklanamayan birçok düzensizliği açıklamaya yeter.

Sonradan yayımladığı “De revolutionibus orbium coelestium” (Türkçesi:Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine) kitabı 6 bölümden oluşmaktadır.

  1. Güneş merkezli teorinin genel görüşü ve dünya fikrinin yorumunun özetlenmiş hali.
  2. Çoğunlukla teorik, küresel astronominin mevcut prensipleri ve yıldızların listesi (bir sonraki kitapta geliştirilmiş argümanlar için temel olarak)
  3. Çoğunlukla güneşin görünen hareketlerine ve onla ilgili fenomenlere adanmış
  4. Ayın ve yörüngesel hareketinin tanımlanması
  5. Dünyevi olmayan gezegenlerin boylamdaki hareketlerinin açıklaması
  6. Dünyevi olmayan gezegenlerin enlemdeki hareketlerinin açıklaması