Bu yazı Yıldızlar yazı dizisinin 8. yazısıdır. Yazı dizisine ulaşmak için buraya tıklayınız.

NOT: Yazı dizisi boyunca görseller üzerine tıklayarak kaynaklarına ulaşabilirsiniz.

Bu dizinin ilk yazısında, yıldızların tek oluşma şeklinin bulutsular içinde olmadığını söylemiştim. Şimdi bir diğer yıldız oluşum şekline bakacağız.

İki yıldızdan oluşan bir yıldız sistemi düşünelim. Birisi diğerinden daha yaşlı olsun ve ömrünü bitirmiş bir beyaz cüce olsun. Bir diğer yıldızımız da anakol evresini bitirsin. Ve şişmeye başlasın. İşte bu ortam bir nova olması için gerekli her şeyin sağlandığı bir ortamdır.

Beyaz cüce yoğun ve sıcaktır. Kırmızı dev halini almış yıldızın dış katmanları ise artık bir bulut gibidir. Bunun sonucunda beyaz cüce, kırmızı dev etrafındaki hidrojen yoğunluklu bulutu kendi etrafına çekmeye başlar ve bu hidrojen yoğunluklu bulutsu yapı beyaz cücenin etrafına dolanır. Beyaz cüce etrafındaki hidrojenler, beyaz cücedeki sıcaklık ve ortamdaki yoğunluğu sebebiyle yanmaya başlar. Bu yanma sebebiyle de yıldızın etrafındaki hidrojen bulutu genişler. Hem parladığı hem de genişlediği için gökyüzünde seçilmesi kolay olur. Elbette bu olay hidrojen bitene kadardır. Hidrojen bitince beyaz cüce tekrardan beyaz cüce halini alır.

Bir sanatçı gözünden nova oluşumu
Bir sanatçı gözünden nova oluşumu
Kaynak:NASA/CXC/M.Weiss

Eğer ki beyaz cücenin üstüne çekmeye başladığı malzemeler sadece hidrojenden ibaret değilse yani gelen malzemeler beyaz cücenin kütlesini de artırırsa o zaman olaylar bu kadar kısa bitmeyebilir. Eğer yeterli kadar kütle sağlanır ve hidrojen ardından helyumun füzyonu devam ederse beyaz cüce tekrardan bir anakol yıldız gibi füzyon zincirlemesine devam eder. Beyaz cücenin aldığı kütleye göre de süpernova sonucunda nötron yıldızı veya kara delik oluşur.

Kaynaklar

Yazı dizisinin sonuna gelirken bu yazıda nötron yıldızları, pulsarlar ve magnetarlardan bahsettim.