Virgin Galaktik 2004 yılında Richard Branson tarafından uzay turizmini mümkün kılmak amacıyla kuruldu. Uzay turizmini erişilebilir hale getirecek uçuşlara başlamak için ilk hedefin 2010 yılı olduğunu söyleyen Richard Branson bu tarihi birçok kez ertelemek zorunda kaldı. Bu yazıda Virgin Galaktik firmasının geçtiği uzun ve zorlu süreçleri, bu süre içerisinde yaşanan olaylar ve rol alan diğer şirketleri ve bana göre en estetik yapıya sahip olan Virgin Galaktik filosunu tanıtacağım. İyi okumalar.

Scaled Composites Şirketi

Virgin Galaktik’e geçmeden önce iki şirketten çok kısaca bahsedeceğim. Bunlardan ilki Scaled Composites firması bir diğeri ise The Spaceship Company.

Scaled Composites Burt Rutan tarafından deneysel uzay araçları tasarlamak için kurulmuştur. Şu anda ise %40’lık hisse oranı ile en büyük paydaşı Northrop Grumman firmasıdır. [Kaynak]

Burt Rutan SpaceShipOne’dan önce Voyager gibi birçok hava aracı tasarlamıştır. [Kaynak]

Burt Rutan tarafından tasarlanan Voyager aracı Kaynak: NASA/Thomas Harrop

Scaled Composites olarak 2003 yılında Ansari X Ödülü için çalışmalara başladıklarını duyurdular.

SpaceShipOne ve WhiteKnightOne araçları Kaynak: Michael Paraskas

Tasarladıkları SpaceShipOne aracı ile Ansari X ödülünü yani 10 milyon dolarlık ödülü kazandılar. [Kaynak]

SpaceShipOne ve WhiteKnightOne araçları Kaynak: ScaledComposites

The Spaceship Company

The Spaceship Company (TSC) 2005 yılında %70 Virgin Galaktik ve %30 Scaled Composites ortaklığında kuruldu. Görevi SpaceShipOne ve WhiteKnightOne uzay araçlarını geliştirmek ve satmaktı.

Şirket kurulduktan sonra Virgin Galaktik tarafından beş adet SpaceShipTwo (SS2) ve iki adet WhiteKnightTwo (WK2) siparişi aldı.[Kaynak]

TSC firması ve önünde Virgin Galaktik firmasının araçları
Fotoğraf: Virgin Galaktick/Griffin İletişim Grubu

Firma 2010 sonlarında 3 adet WK2 ve 5 adet SS2 uzay araçlarını 2011 sonlarına kadar bitirmeyi umduğunu duyurdu.[Kaynak]

2012 yılında Virgin Galaktik firması Scaled Composite şirketine ait olan %30’luk payı satın alarak şirketin tek sahibi haline geldi.[Kaynak]

Virgin Galaktik

Virgin Galaktik şirketinin 2004 yılında kurulduğunu ve 2010 yılına kadar uçuşlara başlamanın planlarında olduğunu girişte söylemiştim.

Scaled Composites şirketinde SpaceShipTwo üretimi devam ederken 2007 yılında yaşanan bir kazada 3 çalışan hayatını kaybetmiştir. Nitrooksit tankının patlaması sonucunda olduğu bilinen bu kazanın asıl nedeni ise halkla paylaşılmamıştır. [Kaynak]

Geliştirme ve dizayn süreçleri devam ederken Virgin Galaktik 2010 yılında Aabar şirketi tarafından 280 milyon dolarlık yatırım almıştır. Hemen bir sene ardından 2011 yılında ise yine Aabar şirketi 110 milyon dolarlık daha yatırım yaparak Virgin Galaktik şirketindeki %32‘lik ortaklığını %37.8‘e çıkarmıştır. [Kaynak][Kaynak2]

Bu karede VSS Unity aracı ve Richard Branson yer alıyor. Arkada Unity üzerindeki Aabar şirketinin logosu görünüyor.
Fotoğraf: JACK BROCKWAY

2014 yılında gerçekleşen VSS Enterprise kazasında bir pilot hayatını kaybetmiştir.

Yaşanan zorluklar sebebiyle Branson’un hedeflediği tarih çok kez ertelenmek durumunda kalmış ve ancak 2018 Aralık ayında gerçekleştirilebilmiştir.

Virgin Galaktik Araçlarının Sistemi Nasıl Çalışıyor?

Temelde iki araçtan oluşan bu sistemde asıl yolcular SpaceShip aracında kalıyor. WhiteKnight olarak adlandırılan araç ise SpaceShip’i belirli bir irtifaya kadar taşımakla görevli. Bu irtifa 15 kilometre civarında. Ne zaman WhiteKnight 15 kilometreye ulaşırsa SpaceShip aracını bu noktadan bırakıyor ve WhiteKnight aracının görevi bitmiş oluyor. Araç tekrardan yere iniyor ve bir diğer uçuşu bekliyor. [Kaynak]

WhiteKnightTwo aracının SpaceShip’i bıraktıktan sonraki hali Kaynak: Virgin Galaktik

SpaceShip ise bu bırakma sonrasında motorunu ateşliyor. Bu roket motoru aracı 4000 km/s hıza ulaştırana kadar çalışıyor. SpaceShip bu hıza ulaştığında araç “Karman Çizgisi” dediğimiz yani uzayın başladığı 100 kilometre seviyesine ulaşıyor. Burada roket motorları kapanıyor ve araç maksimum irtifaya, 110 kilometreye kadar ulaşıyor. Bu sırada yolcular 5 ila 6 dakika arasında yerçekimsiz ortam deneyimi yaşıyorlar.

Maksimum irtifaya ulaşan SpaceShip kanatlarını 90 dereceye kadar açıyor ve kendini tekrardan atmosfere giriş için hazırlıyor. Bu kanatların en büyük faydası ise sürtünme sonucu oluşan ısıyı azaltması.

Burada özet olarak sistemin nasıl işlediği gösteriliyor. Kaynak: Virgin Galaktik

30 kilometreye kadar bu şekilde inen SpaceShip sonrasında kanatlarını eski haline dönderiyor ve normal bir uçak gibi inişine devam ediyor.

Bu posterde daha detaylı şekilde aşamalar anlatılmış. Çizim: Karl Tate

Virgin Galaktik Filosu

WhiteKnightTwo – VMS Eve

İlk WhiteKnightTwo aracı olan VMS EVE Kaynak: Virgin Galaktik

(VMS: Virgin MotherShip)

İlk üretilen WhiteKnightTwo ismini Virgin Grup’un başkanı ve Richard Branson’un annesi olan Eve (Evette) Branson‘dan aldı. [Kaynak]

2008 yılında bitirildiği açıklanan Eve’nin 2010 yılına kadar testleri yapıldı. 2010 yılından sonra da taşıdığı uzay aracı SpaceShipTwo ile testlerine başlandı.

VMS Eve aracının burun kısmında da Evette Branson’un gençlik fotoğrafından esinlenilerek yapılan bir çizim vardır.

VMS Eve’in burun kısmı Kaynak: Akradecki

2 pilot tarafından kullanılan WhiteKnightTwo aracının her iki kanadında ikişer tane olmak üzere toplam 4 motor bulunmaktadır.

VMS EVE Kaynak: Virgin Galaktik

Şu an aktif olarak kullanılan WhiteKnightTwo aracı EVE‘dir.

SpaceShipTwo

VSS Enterprise – Atılgan

VSS (Virgin SpaceShip) Enterprise Kaynak: Virgin Galaktik

(VSS: Virgin SpaceShip)

SpaceShipOne ile ödül alan Scaled Composites şirketi ana araçlar olan SpaceShipOne ve WhiteKnightOne’dan yaklaşık 3 kat büyüklüğünde SpaceShipTwo ve WhiteKnightTwo araçlarını üretmeyi hedefledi. [Kaynak]

İlk üretilen SpaceShipTwo’ya da StarTrek dizisinden esinlenerek Enterprise yani Atılgan ismini koydular. [Kaynak]

VSS Atılgan Kaynak: Virgin Galaktik

Scaled Composites tarafından 2010 yılında üretimi tamamlandığında ilk testlerine başlandı.

Tekli testler sonrasında 4 sene boyunca da WhiteKnightTwo aracı ile birlikte testleri yapıldı.

VSS Enterprise Kazası

31 Ekim 2014 tarihinde yine bir test uçuşu için Enterprise, Eve ile birlikte 15 kilometrelik irtifa kazanmıştı. Enterprise içerisinde pilot Peter Siebold ve yardımcı pilot Michael Alsbury‘yi taşıyordu.

Enterprise Eve’den ayrıldı ve yaklaşık bir dakika sonra anormal bir durum olduğu bildirildi.

Bu bildiriden sonra Enterprise ile iletişim kesildi. Görüntülere de ulaşılmadığında bir sorun olduğu net şekilde anlaşıldı.

Gelen haberler ise tüm Virgin Galaktik ekibini mahvetti. Enterprise aracı havada parçalanmıştı.

Enterprise’ın kameralara yansıyan kaza anları Fotoğraf: Kenneth Brown

Paraşütle kendini araçtan dışarı atabilen Peter Siebold ciddi yaralanmalar yaşadı fakat Michael Alsbury o kadar şanslı değildi. Bu kaza sonucunda yardımcı pilot Michael Alsbury hayatını kaybetti.[Kaynak]

Kazanın araştırılması sonucunda National Transportation Safety Board tarafından 2015 yılında kaza ile ilgili bir rapor yayınladı.[RAPOR] Raporda geçenler kısaca şunlardı:

NTSB ekipleri Enterprise aracının kanatlarını inceliyor. Fotoğraf: NTSB
  • Kazanın asıl sebebi yardımcı pilot tarafından erkenden kilitlenmiş olan kanat sistemiydi. Enterprise’ın 1.4 Mach hıza geldiğinde kanat sisteminin kitlenmesi gerekiyordu fakat yeterli tecrübeye sahip olmayan yardımcı pilot 0.8 Mach hızda bu kitlemeyi gerçekleştirdi. Bu erken kilitlemenin sonucu da aracın parçalanmasıyla sonuçlandı. Diğer bir sorun da yardımcı pilotun bu hareketinin (kanatları erkenden kilitlemek) neler doğurabileceğine dair yeterince uyarılmamış olmasıydı.
  • Bu uçuşları denetleyen ve testlerin devam etmesine onay veren FAA (Federal Aviation Administration) kurumuydu. Raporda FAA’nın bu fırlatmalara onay vermesinin yeteri kadar incelemeden geçmediği belirtiliyordu.
  • En büyük sorunlardan bir diğeri de araçta gerçekleşen bir insan hatasını algılayıp güvenliği sağlayabilecek bir sistem olmamasıydı.

Bu videoda kanat sisteminin erken şekilde devreye geçirildiği ve araca binen yük sebebiyle kanatların zarar görmeye başladığı gözüküyor.

Videoyu yavaşlatırsanız 37. saniyede kanatlarda meydana gelen çatlak daha net gözüküyor.
Michael Alsbury ve Enterprise’ın çarptığı yer Fotoğraf: Douglas Messier

VSS Unity

VSS Unity aracının arka kanadındaki göz Stephan Hawking’in gözünü temsilen konulmuştur.
Fotoğraf: Virgin Galaktik

Enterprise kazası olduğunda The Spaceship Company halihazırda ikinci SS2 üretimine başlamıştı. [Kaynak] 2016 yılının başlarında Virgin Galaktik yeni SS2 aracını duyurdu. Aracın adı Stephan Hawking tarafından 4 dakikalık bir konuşma ile açıklandı. Aşağıdaki videodan Stephan Hawking’in kaydını ve ikinci SpaceShipTwo’nun duyuruluş videosunu izleyebilirsiniz. Hawking tarafından duyurulan isim “Unity” idi.

Hawking uzaya çıkmanın kendisinin en büyük hayali olduğundan bir radyo programında bahsediyor. Fakat bunu sadece hayal olarak kalacağından kendisi de çok emin.

Bu radyo programı sonrasında Richard Branson tarafından aranıyor ve Branson kendisine bir bilet teklifinde bulunuyor. O an sadece hayal olarak kalacağını düşündüğü şeyin gerçek olacabileceğini anlıyor Hawking ve Branson’ın bu teklifini hemen kabul ediyor. Cevabının o zamandan beri hiç değişmediğini ekliyor.

Virgin Galaktik firmasının ortağı olduğu için Virgin Galaktik araçları Land Rover firmasının araçlarıyla olan pozları çok sık.
Fotoğraf: Virgin Galaktik

Ayrıca Hawking konuşmasında ilk bilet fiyatlarının pahalılığının farkında olduğunu fakat zamanla bunun azalacağını düşündüğünü ekliyor.

14 Mart 2018’de aramızdan ayrılan Stephan Hawking maalesef ki Unity ile uzaya uçamamıştır.

Her ne kadar bu uçuşu yapamasa da Richard Branson’un tweet’inde dediği gibi Unity aracı her zaman onun gözünü taşıyacak.

SpaceShip III

Spaceship III olarak tanıtılan ilk araca VSS Imagine (Hayal Etmek) adı verildi. Imagine aracının 2021 yazında kara ve hava testlerine başlaması planlanıyor. [Kaynak]

VSS Imagine aracı Fotoğraf: Virgin Galaktik

Bence en güzel dış tasarıma sahip olan Imagine aracı fotoğraflarda görüldüğü üzere ayna şeklinde tasarlanmış.

VSS Imagine aracı
Fotoğraf: Virgin Galaktik

SpaceShip III serisinin ikinci aracının adının da VSS Inspire (İlham Vermek) olacağını ve Inspire aracının üretimine de başlandığı duyuruldu. [Kaynak]

Bu videoda Virgin Galaktik SpaceShip III serisini tanıtıyor.

Virgin Orbit

Görevlerinin farklılığı sebebiyle 2017 yılında Virgin Galaktik firmasından ayrılıp Virgin Orbit adıyla yeni bir firma kurulmuştur. Virgin Orbit LauncherOne (Fırlatıcı Bir) ve CosmicGirl (Kozmik Kız) adında iki araca sahiptir ve bu araçlarla uzaya küçük uyduların fırlatımını yapmaktadır.

Cosmic Girl adını verdileri uçak Fotoğraf: Virgin Orbit

Cosmic Girl aslında bir Boeing 747-400 uçağıdır. Virgin Atlantik firmasından Virgin Galaktik tarafından alınmış ve sonrasında Virgin Orbit’e transfer edilmiştir. Cosmic Girl’ün temel görevi LauncherOne adındaki fırlatıcıyı belirli bir irtifaya çıkarmaktır.

LauncherOne ve Cosmic Girl aynı karede Fotoğraf: Virgin Orbit/Reuters

Virgin Orbit’de de Virgin Galaktik araçlarına benzer bir sistemleri vardır. Burada Cosmic Girl tarafından irtifa kazandırılan LauncherOne ateşlenir ve içindeki uyduları yörüngelerine yerleştirir.

Fotoğrafta görüldüğü gibi 2 aşamalıdır. Kaynak: NasaSpaceflight.com

Bu ikilinin ilk başarılı uçuşu 2021 Ocak‘ta gerçekleşmiştir ve LauncherOne NASA’nın sponsor olduğu ELaNa programına ait 10 adet küp uyduyu alçak dünya yörüngesine yerleştirmiştir. [Kaynak]

LauncherOne’ın ilk uçuşunda başarısız olmuştur. İkinci uçuşunda 10 adet küp uyduyu yörüngeye yerleştirmiştir.
Kaynak : Virgin Orbit

İlk ticari uçuşunu ise 2021 yılı Haziran’ının sonlarına doğru yaptı. 7 adet küçük uyduyu alçak dünya yörüngesine yerleştirmiştir. Bu göreve Richard Branson’un çıkardığı ilk albümün ilk şarkısı olan “Tubular Bells Part One” adı verilmiştir. [Kaynak]

Görevin logosu Kaynak: Virgin Orbit

Virgin Orbit içerisinde 2020 yılının erken safhalarında oluşturulan VOX Space, Amerika ordusu için uydu fırlatmayı amaçlıyor. Bu fırlatmalar için de Virgin Orbit’in LauncherOne’ını kullanması planlanıyor.

Burada da taşıdığı uydu bölümü ve aşamaları daha net gözüküyor. Kaynak: NasaSpaceflight.com

2020 yılının Nisan ayında USSF (Amerika Birleşik Devletleri Uzay Kuvvetleri) ile 35 milyon dolarlık bir kontrat imzaladılar. 3 fırlatmadan oluşan bu kontratta 44 adet küp uydunun uzaya gönderilmesi ve ilk fırlatmanın 2021 Ekim tarihinde yapılması planlandı. [Kaynak]

İlk Başarılı Ekip Uçuşu

Unity 22 adı verilen bu görev 21 Temmuz’da gerçekleşti. Bir çoğunuzun haberdar olduğunu düşündüğüm bu uçuşta 2’si pilot olan 6 ekip üyesi astronot eğitimi almadan “astronot” unvanı kazandı. [Kaynak]

Unity 22 ekibi.
(Soldan sağa; pilot Dave Mackay, Coplin Bennet, Beth Moses, Richard Branson, Sirisha Bandla ve pilot Michael Masucci.)
Fotoğraf: Virgin Galaktik

Ayrıca bu uçuşun bir diğer önemli yanı da ilk kez bir uzay şirketinin sivil insanları uzaya götürdüğü uçuş olması. Yani bu uçuşta yer alan insanlar astronot eğitimi almamış insanlar.

Unity aracı ile yapılan bu uçuşun tam versiyonunu aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.

Uçuşlar ortalama olarak 2- 2 buçuk saat arasında oluyor.

Unity 22 görevinde Unity aracı 80 kilometre üzerinde bir irtifaya ulaştı. NASA’ya göre uzaya çıkan bu araç, Karman çizgisi denilen ve FAI‘ya göre uzay sınırı olan 100 kilometreye ulaşamadı.

Virgin Galaktik ekibinin uzay giysileri Under Armour tarafından tasarlanmıştır. Kaynak: Virgin Galaktik

Ekip üyeleri 3 dakikalığına yer çekimsiz ortam deneyimini yaşadı. Bu deneyimi yaşarken kabin etrafında istedikleri gibi gezebildiler.

Uzay Biletleri Ne Kadar?

Virgin Galaktik tarafından ilk fiyatlandırma 200-250 bin dolar civarındaydı. Bu fiyattan satılan 600 kadar bilet olduğu Virgin Galaktik tarafından duyurulmuştu. [Kaynak] Şu anda ise Virgin Galaktik firması bilet başına 450.000 dolarlık bir fiyat biçiyor. [Kaynak]

VSS Unity aracının iç tasarımı. Tamamen yolcuların deneyimini artırmak üzere tasarlanmış. Arka yakıt kısmı hariç her yerinden gözlem yapmak için pencereler bulunuyor.
Fotoğraf: Virgin Galaktik

Satılan biletleri alanlar arasında Tom Hanks, Leonardo DiCaprio, Justin Bieber ve Lady Gaga gibi ünlü isimler de bulunuyor. [Kaynak]

Eğer bu bilet fiyatını karşılayabilirseniz elbette belirli bir sıra beklemeniz gerekecek. Sıranız geldiğinde gerekli sağlık testlerinden geçmeniz ve sonrasında 3 günlük bir eğitim almanız gerekiyor. [Kaynak]

Bu eğitim sıfır yerçekimli bir ortamda nasıl hareket edeceğinizi, araç çok hızlandığında nasıl güvenli şekilde kalacağınızı öğreneceksiniz. Sonrasında ise sizi yaklaşık 2 buçuk saatlik bir macera ve yaklaşık 6 dakikalık bir sıfır yerçekimli ortam deneyimi bekliyor olacak. Ve uçuşu tamamladığınızda “astronot” unvanı kazanacaksınız. İyi uçuşlar.

“Dünya ve Kozmos ile aramızdaki ilişkiyi değiştirecek olan uzay keşiflerinin altın çağının şafağındayız.”

Richard Branson
Ay yolculuğuna başlarken yaşanan Apollo 1 kazasını okumak isterseniz.