Bu yazı Yıldızlar yazı dizisinin 2. yazısıdır. Yazı dizisine ulaşmak için buraya tıklayınız.

NOT: Yazı dizisi boyunca görseller üzerine tıklayarak kaynaklarına ulaşabilirsiniz.

Yıldızları birçok şekilde sınıflandırabiliriz. Örneğin renk, büyüklük, kütle, bulundurdukları metal yoğunluğu ve buna benzer birçok şekil.

Hertzsprung–Russell diyagramı Kaynak:Richard Powell

Bu yazıda en çok bilinen sistem olan Morgan-Keenan veya MK sistemi denilen sistemden bahsedeceğim.

Hidrojeni helyuma çevirebilen yıldızların Anakol yıldızlar olduğundan bahsetmiştik. (Bknz) Morgan-Keenan sistemi bu evredeki yıldızları sınıflandırmak için kullanılıyor. Bu sınıflandırmada yıldızların kütlelerine göre O-B-A-F-G-K-M şeklinde en çok kütleliden, en aza doğru sınıflandırılıyor.

Morgan-Keenan sistemine göre sınıflandırılan yıldızların şeması Kaynak:Wikipedia

Yıldızlar hakkında sınıflandırma veya diğer bilgileri öğrenmeden önce unutulmaması gereken bir şey var.

Eğer bir yıldızın kütlesi ne kadar fazlaysa ömrü de bir o kadar az olur. Aynı şekilde ne kadar az kütleye sahipse ömrü trilyonlarca yıla kadar uzar.

K ve M Tipi Yıldızlar

Sahip oldukları kütle Güneş’den de azdır. Bu sebeple ömürleri milyar hatta trilyonlarca yıla kadar uzar.

m tipi yıldızlar
M tipi bir yıldızın illüstrasyonu Kaynak:NASA

G Tipi Yıldızlar

Güneşe benzer yıldızların bulunduğu kısımdır. Ömürleri 8-15 milyar yıl arasındadır. Örneğin Güneşimiz 5 milyar yıldır vardır ve bilim insanlarına göre bir 5 milyar senelik daha ömrü bulunmaktadır.

g tipi sarı cüce - yıldızlar
G tipi bir sarı cüce

A-F Tipi Yıldızlar

Güneş’in 1.5-2 katı büyüklüğündeki yıldızlardır. Ömürleri 300 milyon-4 milyar yıl arasındadır.

altair-yıldızlar 2
Tip a olarak sınıflandırılan Altair yıldızı Kaynak:NASA

O-B Tipi Yıldızlar

Güneşin 4-120 katı büyüklüğünde olan bu yıdızlar genelde mavi yıldızlardır. Çok nadir olan bu yıldızların ömürleri de 1-150 milyon yıl arasında değişmektedir.

mavi yıldız-yıldızlar
Kaynak: Interstellar74

Morgan-Keenan sisteminde bulunan her harfin 10 adet alt sınıfı bulunmaktadır. 0 ile 9 rakamları arasında olan bu alt sınıflar, yıldızların sıcaklığına göre verilir. En sıcak yıldız için 0, en soğuk yıldız için 9.

Bunu daha iyi anlamak için birkaç örnek vereceğim.

  • A0 tipi bir yıldız A3 tipi bir yıldızdan daha sıcaktır. A3 tipindeki bir yıldız da K0 tipi bir yıldızdan daha sıcaktır.

Bu sınıflandırmada O0 ve O1 tipi bir yıldız bulunmamaktadır. Çünkü henüz bu kadar sıcak bir yıldıza henüz rastlayamadık.

Harf ve rakamın ardından bir de roma rakamlarıyla gelen yıldızın bulunduğu yıldız çeşiti belli edilir.

  • I=Süperdev yıldızlar
  • II-III=Dev yıldızlar
  • V=Cüce yıldızlar (anakol)

D son eki veya VII da beyaz cüceler için kullanılır.

Bu sınıflandırmalara göre Güneş, G2V ismiyle adlandırılır.

Bu isimlendirmenin üzerine bazı yıldızların sonuna bir harf eklenerek o yıldızın bir özelliği belirtilebilir. Örneğin;m harfi metal yoğunlukta bir yıldız için kullanılır.

İleride göreceğimiz beyaz cüceler için yapılan sınıflandırma şu şekildedir:

D harfi ile başlar ve DA, DB, DC, DO, DZ, ve DQ şeklinde alt sınıflara ayrılır. Bunun sonuna da yine sıcaklığına göre 0-9 arası bir numara takip eder. (0=en sıcak, 9=en soğuk bu tüm sınıflandırmalar için geçerlidir.)

Yine ileride göreceğimiz bir tip de kahverengi cücelerdir. Bunlar için de L, T, ve Y şeklinde üç harften oluşan bir sınıflandırma söz konusudur. Y harfi cüceler içerisinde en soğuk olanlarıdır. T harfiyle temsil edilenler de metan açısından zengin cücelerdir.

Kaynaklar

3. Yazıyla seriye devam edebilirsin.